Klimaat jaaroverzicht 2019

2019 was een belangrijk jaar voor het klimaat. De CO2 concentratie in de atmosfeer steeg wederom verder omhoog. Verspreid over de wereld zagen we extreem weer en het hele jaar door hevige bosbranden. En is Nederland nog wel een ‘koude kikkerlandje’ nu in 2019 het kwik voor het eerst boven de 40 graden uit is gekomen?

CO2 concentratie neemt toe

Graphic: The relentless rise of carbon dioxide
Duizenden eeuwen lang is de CO2 concentratie in onze atmosfeer niet boven de 300 ppm uitgekomen. Afbeelding afkomstig van de NASA Global Climate Change.

De concentratie CO2 in onze atmosfeer is in 2019 opgelopen tot 411,85 ppm (parts per million). Ter vergelijking: de afgelopen 800.000 jaar schommelde de concentratie tussen de 180 en 300 ppm. De veilige bovengrens ligt op 350 ppm. En in 2018 kwamen we uit op 408 ppm. Lees meer over de concentratie CO2 in ‘Een beetje CO2, dat valt toch wel mee?‘.

Temperatuur stijgt in Nederland boven de 40 graden

Een temperatuur van 40 graden is ongekend voor Nederland.

Eind juli was het in Nederland warmer dan ooit. Voor het eerst kwam het kwik boven de 40 graden uit, wat ongekend is in Nederland. Lees meer over dit warmterecord in Nederland.

Een jaar lang bosbranden

Een bosbrand op een heuvel.
Het hele jaar door zagen we verspreid over de wereld hevige bosbranden. In vogelvlucht hier een overzicht van de meest opvallende bosbranden in 2019.

Januari. Grote bosbranden én overstromingen in Australië.

Februari. In Nieuw-Zeeland woedt de “ergste bosbrand in vijftig jaar”.

Maart. Ongeveer honderd bosbranden in Spanje.

April. Enorme bosbrand in China en een paar dagen later ook in Zuid-Korea.

Mei. Hitte en bosbranden in Israël. En felle bosbranden in de Canadese staat Alberta.

Juni. Ruim 5.000 hectare land in Catalonië door bosbranden in de as gelegd.

Juli. Grote bosbrand in Duitsland en bosbranden in Portugal.

Augustus. Bosbranden op Gran Canaria, Griekenland en Cyprus. En opvallend extreme langdurende bosbranden in Siberië die gevolgd worden door hevige regenval. Bovendien houden vele bosbranden in het Amazoneregenwoud de gemoederen wereldwijd flink bezig.

September. In Indonesië verbrandt in een maand meer bos dan in heel 2018 bij elkaar. In Australië woeden ook weer verschillende bosbranden.

Oktober. De noodtoestand wordt in Californië uitgeroepen vanwege aanhoudende bosbranden.

November. Nog altijd vele bosbranden in Australië. Het aantal neemt toe.

December. De bosbranden in Australië bereiken een hoogtepunt en worden wereldwijd nieuws. Eind december woeden de bosbranden in een gebied dat bijna zo groot is als Nederland. Honderden miljoenen dieren komen om.

Extreem weer zichtbaar

Door klimaatverandering komt extreem weer vaker voor.

De trend waarin we vaker te maken krijgen met extreem weer was in 2019 in verschillende delen van de wereld zichtbaar. In Oostenrijk viel in de dagen rond 9 januari extreem veel sneeuw. Oostenrijk heeft eerder met deze grote hoeveelheden sneeuw te maken gehad, maar dat viel dan verspreid over heel de winter.

In Australië ontstond in februari de bizarre situatie van bosbranden én grote hoeveelheden neerslag tegelijkertijd. Door temperaturen van 46 graden gingen grote gebieden bos in vlammen op. Terwijl elders in hetzelfde land een watersnoodramp onttrok. In het gebied rond de stad Townsville viel in een week tijd meer dan 1 meter regen.

Volgens het IDMC (een internationaal centrum dat bijhoudt hoeveel mensen moeten vluchten) moesten alleen al in de eerste helft van 2019 miljoenen mensen hun huis ontvluchten vanwege extreem weer.

 

Demonstraties wereldwijd mobiliseren zich

Klimaatmars 27 september 2019 in Den Haag
Ook Mens en Klimaat was aanwezig bij de demonstratie in Den Haag.

2019 was ook het jaar waarin steeds meer mensen wereldwijd demonstreren voor een gezond klimaat. Grote groepen scholieren staken geïnspireerd door Greta Thunberg op verschillende plekken in de wereld hun schoolse activiteiten voor het klimaat.

Zowel in België als in Nederland vond een klimaatmars plaats. In januari gingen in Brussel meer dan 70.000 mensen de straat op. In Nederland vond eind september een klimaatmars plaats met naar schatting 30.000 deelnemers.

De klimaatmars in Nederland maakte deel uit van een wereldwijde klimaatstaking waar meer dan 150 landen aan mee deden. Alleen al in Duitsland werden meer dan 400 acties voor het klimaat geteld.

Urgenda wint rechtzaak om klimaat

Dat Urgenda de rechtzaak tegen de overheid wint is een overwinning voor ons klimaat.

Na zeven jaar wint de organisatie Urgenda een rechtzaak tegen de Nederlandse staat. Met de uitspraak van de Hoge Raad op 20 december 2019 moet de overheid in 2020 25% minder broeikasgassen uitstoten dan in 1990.

De rechtzaak wordt gezien als een internationaal voorbeeld waarin een organisatie via de rechter een overheid kan dwingen om maatregelen te nemen voor het klimaat.

Europa komt in beweging

De Europese overheid heeft een belangrijke rol in het aanpakken van de klimaatcrisis.

Eind november stemt het Europees Parlement in met een resolutie waarin de klimaatcrisis formeel wordt erkend. De resolutie is een stap in de richting van wetten en regels die de klimaatcrisis moeten gaan bezweren.

Begin december lanceert Eurocommissaris Frans Timmermans de ‘Green Deal’. Dit is een plan van de Europese Commissie met als doel om in 2050 het eerste continent te worden dat klimaat­neutraal is. In de Green Deal staan onder meer plannen om twee miljard bomen te planten en om de landbouw in Europa te verduurzamen.

Link tussen mensen en klimaatverandering definitief vastgelegd

De gouden standaard in de wetenschap geeft aan dat je iets met grote zekerheid kunt zeggen.

Mocht je nog twijfelen over de invloed die wij hebben op ons klimaat? In februari van 2019 hebben internationale wetenschappers de link definitief vastgelegd.

De vastlegging gebeurde door het behalen van de ‘gouden standaard’. Dit is een term in de wetenschap waarmee aangeduid wordt dat de kans extreem klein is dat iets niet klopt. Waardoor je aan mag nemen dat het wél klopt. 

Voor het klimaat betekent dit dat de kans dat de aarde niet sneller opwarmt door toedoen van de mens 1 op de 3,5 miljoen is. Simpel verwoord: ons gedrag is de reden dat de aarde opwarmt en het klimaat verandert.

2019 één van de warmste jaren ooit

De gemiddelde temperatuur op aarde wordt steeds hoger.

Op het land was 2019 het op één na warmste jaar dat ooit is gemeten. Alleen in 2016 was het wereldwijd warmer en dat kwam mede door de invloed van een krachtige El Niño dat jaar.

Voor de oceanen geldt dat 2019 het warmste jaar ooit gemeten is. Door de opwarming van de oceanen gaat koraal dood, vindt verzuring plaats in het water en stijgt de zeespiegel omdat warm water meer ruimte inneemt dan koud water.

Het warme jaar 2019 volgt de trend van de afgelopen 150 jaar waarin de aarde steeds warmer wordt. De warmste jaren liggen in de afgelopen vijf jaar.

Droogte van 2018 nog niet overal voorbij

Door klimaatverandering wordt de kans op uitgedroogde grond groter.

In 2019 zagen wij in Nederland grote delen van het land herstellen van de droogte waar wij in 2018 mee te maken hadden. De herfst van 2019 was nat voor Nederland. Volgens het KNMI viel de meeste neerslag in het westen van ons land. “In Noord-Holland was het lokaal zelfs een van de vijf natste herfsten in ruim een eeuw.”

Ook in de meeste delen van de rest van ons land viel in de tweede helft van 2019 meer regen dan normaal, waarmee het grondwater weer op peil kwam. In het oosten van Nederland zijn echter nog niet alle gebieden hersteld. Eind december 2019 gaf het KNMI aan dat in verschillende gebieden in het oosten nog altijd sprake is van droogte.

Nederlandse overheid komt met een klimaatplan

De Nederlandse overheid heeft een belangrijke rol te spelen in de aanpak van de klimaatcrisis.

Na anderhalf jaar onderhandelen en overleg met verschillende partijen presenteerde het kabinet in juni het Klimaatakkoord. Dit is een plan van de overheid waarmee in de komende jaren de uitstoot van CO2 gerealiseerd moet worden. In 2030 moet de CO2-uitstoot 49% minder zijn ten opzichte van 1990. En in 2050 moet de uitstoot van broeikasgassen 95% minder zijn.

In het plan staan maatregelen zoals het aantrekkelijker maken van elektrisch rijden, belasting voor bedrijven die teveel CO2 uitstoten, en subsidies voor de landbouw om te verduurzamen.

Verschillende partijen hadden twijfels of de plannen uit het Klimaatakkoord voldoende zijn om de gestelde doelen te behalen. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) berekende na de presentatie van het Klimaatakkoord dat de doelen waarschijnlijk niet gehaald zullen worden als het plan niet wordt gewijzigd. Met het Klimaatakkoord kan het doel van de Urgenda rechtzaak (25% minder uitstoot in 2020) wellicht wel behaald worden volgens het planbureau.

Klimaat jaaroverzicht 2018

Benieuwd hoe 2018 eruit zag? Lees dan het ‘Klimaat jaaroverzicht 2018‘.

Wil je me helpen?

De opwarming van de aarde is dé belangrijkste uitdaging waar wij in deze tijd aan werken. De nodige veranderingen voor een goede afloop in dit verhaal zijn niet vanzelfsprekend. Wil je mij helpen bij mijn werk voor het klimaat? Door middel van een donatie steun je deze website en ben ik je dankbaar!

Wil je liever zelf iets doen voor ons klimaat? Bekijk dan eens ‘zeven acties voor een gezond klimaat